Cần cuộc cách mạng xanh trong nền kinh tế xanh

Cuộc khủng hoảng lương thực cách nay đúng một năm có thể là sự mở đầu cho một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn trong thập kỷ tới, nếu không có những giải pháp chính xác cho một loạt vấn đề mới nảy sinh như sản lượng nông nghiệp sụt giảm, mạng lưới phân phối kém và môi trường suy thoái trên toàn cầu.
 
Mới đây, Chương trình Môi trường của LHQ (UNEP) công bố một báo cáo cho rằng việc thay đổi phương thức sản xuất, phân phối và phân loại lương thực từ các nông trại tới các cửa hàng, có thể vừa nuôi sống được dân số ngày càng đông trên thế giới, vừa hậu thuẫn cho các dịch vụ môi trường vốn là nền tảng trong sản xuất nông nghiệp. Theo báo cáo, mỗi ngày hành tinh chúng ta lại có thêm 200.000 miệng ăn nữa và từ nay đến 2050, dân số thế giới sẽ lên đến 9,2 tỷ người (trong khi hiện nay mới chỉ có 6,7 tỷ). Để nuôi sông được ngần ấy con người, sản lượng lương thực thế giới cần tăng gấp rưỡi so với hiện nay.
Báo cáo của UNEP cảnh báo nếu hệ thống nông nghiệp thế giới không có một phương pháp quản lý sáng tạo và thông minh hơn, thì cuộc khủng hoảng lương thực năm 2008 sẽ là khởi đầu cho một cuộc khủng hoảng thậm chí có tầm cỡ lớn hơn vào những năm tới. Ngoài ra, biến đổi khí hậu có thể là một trong những nhân tố chính làm mất cơ hội nuôi sống hơn 9 tỷ người vào năm 2050. Tình trạng khan hiếm nước gia tăng, sự xuất hiện và lan tràn các loài côn trùng, bệnh tật và cỏ dại cũng có thể ảnh hưởng tới sản lượng nông nghiệp trong tương lai.
Báo cáo này đã được công bố trong thời gian diễn ra Hội nghị lần thứ 25 Hội đồng điều hành UNEP và Diễn đàn Bộ trưởng Môi trường toàn cầu. Báo cáo nêu rõ, mấy chục năm qua, song song với không ngừng đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa toàn cầu, dân số tiếp tục tăng trưởng, môi trường toàn cầu đã không ngừng xấu đi. Hàng loạt nhân tố môi trường như khí hậu ấm lên, khí thải gây hiệu ứng nhà kính gia tăng, diện tích đất canh tác không ngừng giảm thiểu, hiện tượng sa mạc hóa càng thêm nghiêm trọng v.v đã trực tiếp dẫn đến sản lượng lương thực toàn cầu giảm xuống, rút cuộc xuất hiện khủng hoảng thiếu lương thực, giá lương thực tăng vọt. Nếu không áp dụng biện pháp hữu hiệu trong việc cải thiện môi trường, đến năm 2050, sản lượng lương thực toàn cầu sẽ giảm 25%, giá lương thực sẽ có thể tăng từ 30-50%. Báo cáo viết, trong quá trình canh tác, con người chúng ta đã phá hoại ruộng đất phì nhiêu và tài nguyên nước dồi dào của môi trường thiên nhiên.
Báo cáo nêu rõ, hiện nay, hàng năm thế giới đã sử dụng 1/3 khối lượng lương thực làm thức ăn gia súc. Nếu không kiềm chế tình hình này, đến năm 2050 thì khối lượng lương thực dùng làm thức ăn gia súc sẽ chiếm hơn một nửa, khủng hoảng lương thực càng thêm nghiêm trọng, môi trường toàn cầu tiếp tục xấu đi. Hiện nay, để giảm thiểu ô nhiễm, chúng ta đã sử dụng một phần khá lớn lương thực trên thế giới cho sản xuất nhiên liệu sinh học, chính đây là nguyên nhân gây nên hiện tượng thiếu lương thực. Phó Tổng thư ký kiêm Giám đốc chấp hành UNEP Achim Steiner nói, do rất nhiều nguyên nhân, tại châu Âu, châu Phi và các nơi khác trên thế giới, khoảng 20-40% lương thực bị lãng phí. Do đó, không những cần phải cải cách lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, mà còn phải cải cách các khâu vận chuyển, tiêu thụ và tiêu dùng lương thực.
Xét đến nhiều nguyên nhân làm cho lương thực toàn cầu khan hiếm và giá lương thực tăng vọt, báo cáo của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc đã đề xuất kiến nghị những điểm như sau:
- Giảm thiểu sự bấp bênh về giá lương thực, tăng thêm dự trữ lương thực, giảm thiểu các khâu giữa sản xuất và tiêu thụ lương thực, áp dụng công nghệ mới để giảm thiểu hiện tượng lãng phí lương thực.
- Khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học thế hệ hai, giảm thiểu thậm chí ngừng sản xuất nhiên liệu sinh học thế hệ một. Nhiên liệu sinh học quả có tác dụng bảo vệ môi trường nhiều hơn so với nhiên liệu hóa thạch, song nếu trực tiếp sử dụng lương thực để sản xuất nhiên liệu sinh học thế hệ một thì sẽ lãng phí rất nhiều lương thực. Báo cáo kiến nghị sử dụng phế liệu lương thực có thể thu hồi để sản xuất nhiên liệu sinh học thế hệ hai.
- Giảm thiểu trực tiếp dùng lương thực để chế biến thức ăn gia súc, mà thay bằng các sản phẩm